Geniet met Mate

Voor de allereerste Sunshine blog had ik bedacht dat het leuk zou zijn om een bijzonder product van onze kaart in het zonnetje te zetten. In de lunchroom begint de eerste echte conversatie met de klant over het algemeen met de vraag of men al een keuze voor het drinken heeft gemaakt. Gezien onze uitgebreide en toch wel bijzondere kaart krijgen wij dan vaak de vraag: ‘Wat raad je aan?’ Een ieder van ons heeft zo zijn persoonlijke favorieten, die van mij is mate. Ik kan er eeeeeuwen over ouwehoeren…dus heb ik mate nu ook maar tot mijn eerste ster op digitaal papier gebombardeerd. En ik zal proberen om er geen boekwerk van te maken ;-).

Al eerste help ik even een klein misverstand de wereld uit. Mate is geen thee. Klein detail…maar toch! De blaadjes die voor mate worden gebruikt zijn afkomstig van de boom ‘Ilex paraguarensis’, ook wel bekend als de mateplant. Thee zoals wij thee kennen wordt van de blaadjes van Camellia senensis gemaakt, een heel ander plantje. Mate drink je echter wel als thee (net als kruidenthee, want kruidenthee is, als we nu echt gaan mierenneuken, stiekem ook geen ‘echte’ thee), het is dus zogezegd een thee-achtige drank.

Dan de naam. ‘Mate’ verwijst eigenlijk naar de drinkbeker (kalebas), de blaadjes die gedronken worden heten yerba. Vandaar dat mate vaak ook als yerba of yerba mate wordt omschreven. Toch is ‘mate’ de meest gebruikte verwijzing naar de drank (al dan niet in een kalebas), maar zit je per ongeluk een keer bij Lotto Weekend Miljonairs, dan weet je nu dat je jezelf een hulplijn kunt besparen mocht de herkomst van de term ‘mate’ aan bod komen. Stomme weetjes zijn altijd handig.

Ja, en dan nu het echte verhaal:

Mate wordt geteeld in Zuid-Amerika (vooral in Brazilië, Paraguay, Uruguay en Argentinië) en is tevens de nationale drank van onze koningin. Het in Europa meest bekende en best verkrijgbare mate-merk Amanda is dan ook afkomstig uit Argentinië. Mate heeft een sterke, uitgesproken, soms ietwat rokerige smaak met een licht of stevig bittertje. Dat hoort zo. Afhankelijk van de verwerking verschilt de mate per merk in sterkte en bitterheid. Dan heb je nog het verschil tussen ‘con palo’ (met stokjes) en ‘sin palo’ (zonder stokjes). De meegemalen stokjes maken de mate zachter van smaak. Mate zonder stokjes wordt wel als de puurste mate ervaren, maar is voor een onervaren drinker echt niet lekker en wordt in Nederland ook nauwelijks verkocht.

Het drinken van mate is in de basis een uiterst sociale aangelegenheid. Traditioneel wordt mate uit een uitgeholde kalebas (tegenwoordig heb je natuurlijk legio hippe mate-tools) door een filterrietje (bombilla) gedronken. In een gezelschap vult de gastheer of gastvrouw één kalebas met mate en dan mag de kalebas langs alle gasten. Hier in het westen zouden wij dat met onze smetvrees waarschijnlijk onsmakelijk vinden, maar in Zuid-Amerika is het niet alleen heel normaal, het is zelfs een eer en een teken van waardering om een kalebas te mogen delen. Tradities blijven wat mij betreft dan ook een prachtig iets.

Mate zetten is ook bijna een ritueel. In Zuid-Amerika is men al lang aan de sterke smaak van mate gewend en stouwen ze een kalebas ongeveer voor 2/3 vol met yerba. Dan wordt de kalebas met yerba met de opening tegen de handpalm aan gekanteld om het fijne poeder aan te hand te laten plakken. Die ben je dan in ieder geval al kwijt. Daar gaat koud water bij om de vele anti-oxidanten (kom ik zo op) te beschermen. De mate moet het water kunnen opzuigen maar mag niet onderstaan. Na enkele minuten druk je met het filterrietje de mate naar één kant van de kalebas en giet je net niet kokend water voor de bombilla in de kalebas. Houd het hete water bij de hand want je kunt de kalebas nog vele keren hervullen (dat is ook de reden dat je in Zuid-Amerika zoveel mensen met thermoskannetjes ziet lopen). De smaak wordt ook steeds milder en verfijnder naarmate je de mate vaker opgiet.

Nu is het wel zo dat wij deze hoeveelheid in Nederland over het algemeen als veel te heftig ervaren, simpelweg omdat wij niet aan zulke sterke en bittere smaken zijn gewend. Bij Sunshine doen wij dan ook aanzienlijk minder mate in de kalebas, dat is voor de meeste drinkers al smaak zat. Geef overigens gerust aan dat je een ervaren drinken bent, dan krijg je je mate helemaal traditioneel! Soms komen er ook Argentijnen of Uruguayanen over de vloer en het is fantastisch hoe wild ze worden als de kalebassen zien staan. ‘You have mate? Real mate?’ Ja dus! Kom maar hier en stamp je kalebasje lekker vol!

Maar waarom zou je mate drinken als het eigenlijk maar een bitter drankje is? Mate is uiteraard niet alleen maar bitter. Het heeft bittere ondertonen (die nogmaals per merk sterk verschillen), maar de smaak is natuurlijk veel meer dat alleen dat. Net als bij koffie, eigenlijk. Mate heeft een kruidige smaak met vele tonen die steeds veranderen naarmate je een kalebas vaker opgiet. Daarnaast is mate supergezond. Van groene en witte thee wisten wij bijvoorbeeld al dat het goed voor het lijfje is, maar mate walst daar nog eventjes overheen. Over alle gezondheidsvoordelen van mate kan ik een heel nieuw blog schrijven. Misschien doe ik dat nog eens, voor nu beperkt ik mij tot de voornaamste pareltjes:

In mate zit mateïne, (een stofje dat vergelijkbaar is met cafeïne, maar dan onschadelijk) waardoor mate een natuurlijke energy-drink is. Het is een opkikker met een energie-verhogende werking. Mate zit bommetjevol met vitamines, mineralen, aminozuren en anti-oxidanten, zuivert het bloed, is vetafbrekend, ondersteunt de versterking van het immuun- en zenuwstelsel, vermindert vermoeidheid en stimuleert het concentratievermogen. Mark my words, ik voorspel over een niet al te lang een ware mate-hype. Tot doe tijd kun je `m lekker bij ons komen drinken ;-).

Overigens kan mate ook met koud water worden gezet, dit verkoelende drankje heet tereré. Mate en koud water, that’s it! Maar natuurlijk kun je je tereré op eigen wijze stuffen. Doe er munt, limoen, honing of vruchtjes bij en hallo fantastische, zomerse dorstlesser. En ja, natuurlijk zijn er ook frisjes (die al heel populair zijn bij onze oosterburen) op basis van mate, zoals Club-Maté, Charitea mate, Materva and so on…maar bedenkt dat daar (afgezien van het feit dat ze wel heel lekker zijn) natuurlijk nauwelijks mate in zit. Geen groot bezwaar, maar spreekt de voorgaande alinea je aan, dan zul je toch echt de pure mate moeten raadplegen ;-).

Shit, toch weer een heel verhaal geworden. Tja…iets met enthousiasme , dan krijg je dat.


Lunchroom Sunshine is geboren uit onze passie voor reizen, lekker eten en een leven vol kleur en avontuur. Onze reiservaringen en culinaire avonturen bundelen wij nu op eigen wijze in onze vrolijke lunchroom en winkel, waar ieder bezoek een mini-vakantie wordt!

2018-04-17T11:05:13+00:00 9 april 2018|Categorieën: Blog, Lunchroom, Sunshine|Tags: , , , , , |

Geef een reactie